Nasi naukowcy po raz kolejny na misji w Ptolemais

Zespół badaczy z Uniwersytetu Warszawskiego kontynuował prace na terenie Libii. Tym razem w nieinwazyjnych badaniach akropolu w Ptolemais w Libii, zainicjowanych w grudniu 2024 roku, uczestniczyło dwoje naukowców z Politechniki Warszawskiej. Dr Anna Lejzerowicz z Wydziału Inżynierii Lądowej PW badała budowę geologiczną tego obszaru, a nasz doktorant Paweł Czernic z Wydziału Geodezji i Kartografii PW - już po raz drugi w Ptolemais - prowadził prace geodezyjne.  

Polska Misja Archeologiczna od 2001 r. prowadzi badania archeologiczne w Ptolemais - to jedno z największych i najlepiej zachowanych miast starożytności. Cały projekt odbywa się pod egidą Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, a pracami zespołu kieruje dr Piotr Jaworski. Reprezentanci Politechniki Warszawskiej uczestniczą w pracach w ramach podprojektu Akropol, którego kierownikiem jest dr Szymon Lenarczyk. Tym razem prace polskich naukowców skupiły się na kontynuacji czterech głównych zadań: wykopalisk domu z okresu środkowo i późnorzymskiego na terenie insuli EXXI, nieinwazyjnych badań akropolu, badań podwodnych w porcie oraz pracach konserwatorskich w miejscowym muzeum. 

Obraz

Obraz

W trakcie grudniowej misji Paweł Czernic wraz z dr. Szymonem Lenarczykiem opracowali nową, znacznie dokładniejszą od poprzedniej, ortofotomapę całej Ptolemais, od portu aż po akropol. Ponadto, jako inżynier biegle poruszający się w świecie nowych technologii i obliczeń, Paweł Czernic wspomagał działania pozostałych zespołów badawczych w terenie. Na przykładzie historycznego miasta badał zastosowanie low-costowych metod GNSS w precyzyjnej georeferencji stanowisk archeologicznych. 

– W tym sezonie miałem okazję przetestować low-costowy odbiornik GNSS przystosowany do pracy na dronie jako odbiornik statyczny. Dzięki wsparciu kolegów z Zakładu Geodezji i Astronomii Geodezyjnej z naszego wydziału udało się założyć osnowę geodezyjną w globalnym układzie odniesienia, a teraz trwają pracę nad zwiększeniem uzyskanej dokładności. Podobnie jak w poprzednim sezonie stworzyłem także metryczne modele zabytków, które teraz drukujemy 3D w technologii SLA przy wsparciu PW Maker Space. Tak przygotowane wydruki posłużą archeologom i konserwatorom do dalszej analizy zabytków – mówi Paweł Czernic z Wydziału Geodezji i Kartografii PW.

Obraz

Obraz

Obraz

W misji wzięła udział również dr Anna Lejzerowicz, która w Ptolemais - dosłownie z kilofem w ręku - badała zasoby geologiczne zarówno akropolu, jak i dolnego miasta oraz jego okolic. Dzięki jej badaniom możliwe będzie ustalenie m.in. pochodzenia budulca, z którego wzniesiono miasto w starożytności, czy lokalizacji wychodni gliny z której miejscowe warsztaty produkowały ceramikę i lampki. 

Obraz

– W grudniu 2025 po raz pierwszy miałam przyjemność wziąć udział w pracach prowadzonych przez Polską Misję Archeologiczną w Ptolemais. Nie ukrywam, że to starożytne miasto zrobiło na mnie ogromne wrażenie, zarówno ze względu na obszar, jaki zajmuje, jak i same budowle czy mozaiki, które można tam podziwiać. Zostałam zaproszona do udziału w tym projekcie, aby dokonać rozpoznania budowy geologicznej obszaru akropolu górującego nad Ptolemais, ale również aby ustalić pochodzenie budulca, z którego wzniesiono to starożytne miasto. Prowadzone przeze mnie prace badawcze skupiły się na tych dwóch obszarach, ale prace terenowe odbywały się również wzdłuż wybrzeża - mówi dr Anna Lejzerowicz z Wydziału Inżynierii Lądowej. 

– W odsłonięciach, jaskiniach czy dawnych kamieniołomach systematycznie zapoznawałam się z budową geologiczną tego obszaru, opisując osady i skały tam występujące. Na akropol wybrałam się dwukrotnie i były to naprawdę ciekawe wyprawy, nie tylko pod kątem geologii, ale również ze względu na brak jakichkolwiek ścieżek w górach. Za każdym razem zejście i wejście odbywało się inną trasą, mniej lub bardziej wymagającą, co czasami stanowiło nie lada wyzwanie. Natomiast widoki rozciągające się stamtąd na starożytne miasto i wybrzeże Libii rekompensowały wszystkie trudy. Przeprowadzone w tym sezonie pierwsze na obszarze Ptolemais i akropolu badania geologiczne są zaledwie małym krokiem do dalszych prac badawczych oraz zrozumienia np. wpływu budowy geologicznej na przemieszczanie się ludności w dawnych czasach - a geologia oraz tektonika tego rejonu jest naprawdę skomplikowana i ciekawa – dodaje dr Lejzerowicz.

Obraz

Obraz

Tym razem grupa naukowców z Polski biorących udział w pracach w Ptolemais liczyła 14 osób. We wszystkich działaniach wspierali ich archeolodzy i konserwatorzy libijscy.