Znak Politechniki Warszawskiej

W trosce o bezpieczeństwo żywności i stan klimatu

Projekt INSPIRATION będzie realizowany do 31 marca 2020 roku, fot. Jolanta Kwiatkowska-Malina

Jak sprawić, by produkcja rolna w pełni zaspokajała żywieniowe potrzeby ludzi, ale nie degradowała przy tym środowiska naturalnego? Odpowiedzi na to pytanie szuka międzynarodowy zespół realizujący projekt INSPIRATION. W prace zaangażowani są m.in. naukowcy z Wydziału Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej. Projekt dotyczy innowacyjnego podejścia do oceny wpływu zrównoważonej intensyfikacji rolnictwa na stan zasobów glebowych oraz wód powierzchniowych i podziemnych w kontekście bezpieczeństwa żywności, ochrony zasobów naturalnych i zmian klimatycznych.

Zapraszamy do przeczytania nowego artykułu z cyklu Badania - Innowacje - Technologie.

Prowadzenie intensywnej gospodarki rolnej, choć niezbędne, by zapewnić bezpieczeństwo żywieniowe, często skutkuje degradacją gleby i zanieczyszczeniem wód powierzchniowych i / lub podziemnych. Dlatego tak ważne jest, aby prowadzić badania, a następnie wypracować narzędzia i dobre praktyki, dzięki którym rolnictwo będzie mogło być równocześnie intensywne i zrównoważone. Z tym wyzwaniem mierzą się uczestnicy projektu INSPIRATION, finansowanego z funduszy Unii Europejskiej z programu Horyzont 2020.

W realizacji projektu bierze udział jedenaście wiodących uczelni europejskich. Poza Politechniką Warszawską są to szkoły wyższe i instytuty badawcze z Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemiec, Szwajcarii, Belgii i Holandii. Beneficjenci projektu stwarzają warunki, aby przyjąć młodych naukowców spoza własnego kraju, którzy realizują w ramach projektu konkretne zadania. Zwieńczeniem tych badań powinny być prace doktorskie i uzyskanie stopnia doktora. W projekcie INSPIRATION zrekrutowano piętnastu młodych naukowców. Dodatkowo, każdy beneficjent (uczelnia/instytut badawczy) uczestniczący w projekcie, współpracuje z wybranym przez siebie partnerem (naukowym lub biznesowym).

Substancje humusowe są najważniejsze

– Nasze zadanie w projekcie INSPIRATION, w odróżnieniu od większości konsorcjantów / beneficjentów, związane jest ze środowiskiem glebowym, a nie wodami: podziemnymi i powierzchniowymi – mówi dr hab. inż. Jolanta Kwiatkowska-Malina, prof. uczelni.

To pod jej kierunkiem, w Katedrze Gospodarki Przestrzennej i Nauk o Środowisku Przyrodniczym Wydziału Geodezji i Kartografii PW, swój doktorat przygotowuje mgr Collins Amoah-Antwi z Ghany, wybrany spośród ponad 40 chętnych z całego świata. Celem jego pracy jest przedstawienie modelu przemian / transformacji materii organicznej w glebie. Chodzi o sprawdzenie, jak długo i w jakim tempie przemiany (mineralizacja / humifikacja) egzogennej materii organicznej zachodzą. Aby się tego dowiedzieć, należy wykonać szereg badań polowych i laboratoryjnych m.in. próbek glebowych i wyekstrahowanych kwasów huminowych i fulwowych. To wyzwanie, bo przemiany / transformacja materii organicznej zachodzące w glebie trwają bardzo długo, a, zgodnie z harmonogramem projektu, na przygotowanie doktoratu są tylko trzy lata. Co więcej, naukowcy są jeszcze uzależnieni od warunków atmosferycznych i cyklów fenologicznych, na które nie mają wpływu.

– Naszym partnerem w tym projekcie jest SGGW dlatego korzystamy z ich trwałych, wieloletnich doświadczeń polowych założonych w Wydziałowej Stacji Doświadczalnej w Skierniewicach w 1921 roku – opowiada prof. Kwiatkowska-Malina. – Dużo sobie po nich obiecujemy, bo są to jedne z najstarszych statycznych trwałych doświadczeń polowych w Europie, na podstawie historycznych danych i prowadzonych doświadczeń polowych można wykonać badania i prognozować na temat potencjalnych zmian w środowisku glebowym. Nie ograniczamy się jednak tylko do Polski. Wykorzystujemy również podobne doświadczenia z Niemiec czy Austrii. Mój doktorant założył też doświadczenie polowe z biowęglem – stosunkowo nowym źródłem egzogennej glebowej materii organicznej. W ten sposób uzyskamy także wstępne dane na ten temat.

Dla zrównoważonego rolnictwa kluczowe badania glebowe związane są z materią organiczną. – To najważniejszy element stałej fazy gleby – zaznacza prof. Kwiatkowska-Malina. – Dlatego zależy nam, żeby w jak największym stopniu egzogenna materia organiczna podlegała procesom humifikacji, a nie mineralizacji, tzn. żeby w wyniku zachodzących przemian powstawał głównie humus lub, inaczej mówiąc, próchnica, a nie związki nieorganiczne jak dwutlenek węgla, amoniak czy siarkowodór.

Dlaczego to tak istotne? Bo próchnica pozytywnie wpływa na jakość i właściwości gleby. Zapewnia m.in. jej odpowiednią gospodarkę wodną, temperaturę i napowietrzenie. Hamuje wypłukiwanie z gleby mikro- i makroelementów, dzięki czemu rośliny mają prawidłowy wzrost i rozwój. Chroni też przed negatywnymi skutkami zanieczyszczeń. Oznacza to jedno: trzeba robić wszystko, żeby poziom próchniczny w glebie się nie zmniejszał.

Celem doktoratu realizowanego na PW jest przedstawienie modelu przemian / transformacji materii organicznej w glebie, fot. Jolanta Kwiatkowska-Malina

Zysk dla wszystkich

Projekt INSPIRATION ma realizować cele polityki Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa żywności, ochrony zasobów środowiska, energii odnawialnej i zmian klimatycznych. Dlatego wszystkie przygotowane w jego ramach doktoraty muszą precyzyjnie odpowiadać na projektowe zadanie, gwarantować wysoki poziom badań naukowych i rozwijać badania w zespołach interdyscyplinarnych. – Projekt ma bezpośrednią wartość aplikacyjną – mówi prof. Kwiatkowska-Malina. – Nie ograniczamy się do wiedzy samej w sobie, tylko pracujemy nad czymś, co powinno zostać wdrożone.

W związku z tym bardzo ważna jest współpraca między uczestnikami projektu, zarówno doktorantami, jak i ich opiekunami. – Jesteśmy w kontakcie mailowym, a bezpośrednio spotykamy się podczas organizowanych warsztatów/ szkół letnich – opowiada prof. Kwiatkowska-Malina. – Wtedy dyskutujemy zarówno w swoim gronie jak i rozmawiamy z interesariuszami  zewnętrznymi – z rolnikami, przedsiębiorcami – głównymi odbiorcami projektu, którzy dzielą się z nami swoimi doświadczeniami oraz przedstawiają swoje potrzeby, oczekiwania w tym zakresie.

Na pracy w takim interdyscyplinarnym i międzynarodowym zespole dużo zyskują wszyscy uczestnicy. Dla młodych naukowców wykonujących badania dla potrzeb doktoratu to szansa na udane rozpoczęcie naukowej kariery, a dla opiekunów satysfakcja, okazja na skonfrontowanie swojej wiedzy z badaczami z innych krajów i nawiązanie cennych kontaktów. Ostatecznie z tej wielowymiarowej współpracy skorzystamy wszyscy – mając zapewnioną wystarczającą ilość żywności i ciesząc się ze stanu środowiska przyrodniczego.

***

Projekt INSPIRATION został zakwalifikowany do finansowania jako pierwszy na Wydziale Geodezji i Kartografii oraz szósty na Politechnice Warszawskiej.

 
Agnieszka Kapela

Biuro ds. Promocji i Informacji

 
Więcej informacji o projekcie: http://www.inspirationitn.eu/index.php

Czas realizacji projektu: 1 kwietnia 2016 – 31 marca 2020

Projekt finansowany z funduszy UE, z programu Horyzont 2020 „Marie Skłodowska-Curie Innovative Training Networks (ITN-ETN)”, nr umowy: 675120.

This project has received funding from the European Union’s Horizon 2020 research and innovation programme under the Marie Skłodowska-Curie grant agreement No 675120

 

 

Więcej informacji o programie Horyzont 2020 na stronie Centrum Obsługi Projektów PW