Znak Politechniki Warszawskiej

K-dron – niezwykła figura geometryczna

Pomnik K-drona w Kole

W 2009 roku w Kole stanął pomnik K-drona, fot. Kolanin, Wikipedia, CC BY 3.0

To było nad ranem, 11 stycznia 1985 roku, w Nowym Jorku. Wtedy życie Janusza Kapusty, absolwenta Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej na zawsze się zmieniło – odkrył nową bryłę geometryczną. 

Zapraszamy do przeczytania nowego artykułu z cyklu Badania - Innowacje - Technologie.

Jak przypomina Łukasz Lubański w tekście dla „Rzeczpospolitej”, wszystko zaczęło się, gdy Kapusta studiował historię filozofii na Akademii Teologii Katolickiej. Miał już wtedy na koncie dyplom uzyskany na naszej Uczelni (stało się to w 1977 roku). Młody architekt w drodze na wykład zaczął się zastanawiać, jak narysować nieskończoność. W domu przelał swoje myśli na papier. Tak powstał rysunek dwóch symetrycznych piramid. Wydawało się, że jedna wchodzi na kartkę, a druga z niej wychodzi.

Plus minus nieskończoność

Nie wiadomo, jak potoczyłaby się ta historia, gdyby nie kilka niesamowitych zrządzeń losu. W 1981 roku, jesienią, Kapusta wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Miał zilustrować książkę Andrzeja Pastuszka i wrócić. Nie było mu to jednak dane – w Polsce wybuchł stan wojenny.

Architekt i rysownik został w Nowym Jorku i zaczął tam rozwijać swoją karierę. W czasie przygotowań do jednej z wystaw zaczął analizować wydruki swoich dawnych rysunków mających pokazać nieskończoność. Sam nazwał je zresztą bardzo sugestywnie – „Plus minus nieskończoność”. Wtedy, w Stanach Zjednoczonych, oglądał swoje prace, dopasowywał, zestawiał. Coś z tego wychodziło, ale musiało minąć jeszcze kilka tygodni, by powstała z tego nowa bryła geometryczna. Kapusta nazwał ją K-dronem.

 

Niesamowite właściwości

K-dron ma 11 ścian (stąd pochodzi nazwa: „dron” w języku greckim oznacza ścianę, a „K” to jedenasta litera łacińskiego alfabetu). Wcale jednak nie jest łatwo narysować figurę, nawet po wnikliwej obserwacji. Ma niecodzienne własności optyczne, akustyczne i strukturalne. Okazuje się, że dwa złożone ze sobą K-drony tworzą sześcian, a jeśli brył jest więcej, możemy uzyskać niesamowite układy przestrzenne.

Łukasz Lubański tak pisze w tekście dla „Rzeczpospolitej”: „Jeżeli podzielimy płaszczyznami sześcian przez wszystkie jego osie symetrii, uzyskamy 48 ostrosłupów. Okazuje się, że gdy zestawimy obok siebie cztery tak podzielone sześciany, to w środku znajdziemy K-dron. Kolejny związek nowej bryły z nauką odkrył prof. Stanisław Kwapień, matematyk, który zauważył, że czasoprzestrzenny model równania drgającej struny jest powierzchnią K-dronu”.

Rektor PW prof. Jan Szmidt z laureatem Medalu PW - dr. Januszem Kapustą

W 2016 roku Janusz Kapusta otrzymał Medal Politechniki Warszawskiej, fot. BPI

Gdzie wykorzystywana jest bryła?

Czymże by jednak było nawet najlepsze odkrycie, gdyby nie było wykorzystywane? Kapusta opatentował swoją bryłę w 1987 roku. Wymyślił dla niej aż 168 zastosowań. K-dron może być używany do projektowania elewacji budynków, dachówek, sufitów, mebli, zabawek, gier, wyrobów jubilerskich. Bryła znalazła zastosowanie w transportowaniu kolumn głośnikowych i kołpakach kół samochodowych. W masowej produkcji pojawiły się oparty o K-drona pustak, gra logiczna oraz złożony z dwóch K-dronów globus.

Odkrycie z 1985 roku pozwoliło Kapuście nie tylko zdobyć uznanie, ale także stopień naukowy doktora. Absolwent architektury na PW obronił doktorat w 2010 roku na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. – Opowiadam dowcipnie, że wcześniej o K-dronie mówił magister, a dzięki K-dronowi o K-dronie mówi doktor – komentował Kapusta w rozmowie dla NDTV.

 

Agnieszka Kapela

Biuro ds. Promocji i Informacji

________________________

Na podstawie:

Łukasz Lubański, Janusz Kapusta wymyślił nową figurę geometryczną – k-dron, http://www.rp.pl/Plus-Minus/304279906-Janusz-Kapusta-wymyslil-nowa-figure-geometryczna--k-dron.html#ap-1, dostęp: 12 października 2017 r.

Bronisław Pabich, K-dron, http://www.interklasa.pl/pabich/s5e.htm, dostęp: 12 października 2017 r.

Janusz Kapusta, http://culture.pl/pl/tworca/janusz-kapusta, dostęp: 12 października 2017 r.

K-dron. The shape of things to come, http://www.k-dron.com/, dostęp: 12 października 2017 r.

Janusz Kapusta w programie „Kanapa”, https://www.youtube.com/watch?v=QnOMM6zKM1w, dostęp: 12 października 2017 r.