Znak Politechniki Warszawskiej

Pierwsze sukcesy zespołu szukającego archiwum „Zetu”

Pomiary w Pałacu Staszica wspólnie z młodzieżą z Pierwszej Społecznej Szkoły Podstawowej w Gdyni

Dr Anna Lejzerowicz i mgr inż. Małgorzata Wutke wykonały pomiary wspólnie z młodzieżą z Pierwszej Społecznej Szkoły Podstawowej w Gdyni, fot. Sylwia Fabisiak-Chojnacka

Czy Archiwum Związku Młodzieży Polskiej „Zet” znajduje się w Pałacu Staszica? Tak twierdzi Waldemar Stopczyński – prezes Stowarzyszenia imienia Bolesława Srockiego i nauczyciel w Pierwszej Społecznej Szkole Podstawowej w Gdyni. Wyniki swoich poszukiwań przedstawił w artykule histmag.org. Eksperci, w tym dr Anna Lejzerowicz z Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej, przeprowadzili pierwsze badania. 

– Udało się znaleźć miejsca, w których występują anomalie georadarowe, czyli miejsca o zaburzonej strukturze, z niejednorodnościami – wyjaśnia specjalistka z PW. – W związku z tym wytypowano miejsca do weryfikacji – tak aby odnaleźć ukryte Archiwum „Zetu”.

W pracy wykorzystano metodę georadarową (ang. ground penetrating radar, GPR), która pozwala w szybki i bezinwazyjny sposób otrzymać dane geofizyczne o wysokiej rozdzielczości.

Więcej o tej metodzie pisaliśmy w tekście „W poszukiwaniu śladów przeszłości”

Ta metoda jest często wykorzystywana w inżynierii lądowej, geotechnice czy archeologii i znakomicie nadaje się do poszukiwania obiektów infrastruktury podziemnej (np. rury) czy też pustek w ścianach lub innych niejednorodności. Tak jest właśnie w przypadku Pałacu Staszica.

– Archiwum „Zetu” zostało najprawdopodobniej ukryte gdzieś w podziemiach Pałacu Staszica, zamurowane w skrzyni czy też segregatorze w jakiejś wnęce w ścianie lub pod podłogą w jednym z pomieszczeń – tłumaczy dr Anna Lejzerowicz. – Dlatego też poszukiwania z wykorzystaniem georadaru odbyły się w wytypowanych wcześniej pomieszczeniach w podziemiach Pałacu Staszica.

Pomiary w jednym z  pomieszczeń podziemi Pałacu Staszica

Pomiary w jednym z pomieszczeń podziemi Pałacu Staszica, fot. Sylwia Fabisiak-Chojnacka

Badania przeprowadziły dr Anna Lejzerowicz oraz mgr inż. Małgorzata Wutke z firmy TPA Sp. z o.o. w ramach porozumienia między Wydziałem Inżynierii Lądowej PW a TPA Sp. z o.o. o współpracy w obszarze badawczym, edukacyjnym i kadrowym.

W pracach z 30 stycznia 2020 roku pomagała także młodzież z Pierwszej Społecznej Szkoły Podstawowej w Gdyni.

Poszukiwaniom towarzyszyła konferencja „Akcja na Kutscherę i tajemnice Pałacu Staszica”. Dyrektor Archiwum PAN dr hab. Hanna Krajewska opowiedziała o historii pałacu, a Waldemar Stopczyński przedstawił nowe perspektywy badawcze związane z akcją przeciwko „katowi Warszawy” Franzowi Kutscherze oraz powiązania uczestników słynnego zamachu z poszukiwanym Archiwum „Zetu”. Referat wygłosiła także dr Anna Lejzerowicz. – Opowiedziałam o metodzie georadarowej, przedstawiłam jej najważniejsze założenia oraz możliwości, opowiedziałam o metodyce pomiarów oraz wykorzystywanym sprzęcie, pokazałam również przykładowe wyniki badań – mówi badaczka z Politechniki.

Obiekt w ścianie pomieszczenia

Obiekt w ścianie pomieszczenia - przykład wyników badań Pałacu Staszica 

– Po wytypowaniu kolejnych miejsc do weryfikacji planowane są badania kolejnych pomieszczeń – zaznacza dr Lejzerowicz. – W dalszych poszukiwaniach Wydział Inżynierii Lądowej PW będzie oczywiście brał udział.

Organizatorami poszukiwań są: Stowarzyszenie imienia Bolesława Srockiego, Pierwsza Społeczna Szkoła Podstawowa w Gdyni, Stowarzyszenie In gremio, Polska Akademia Nauk Archiwum w Warszawie, Zakład Działalności Pomocniczej PAN, Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Wydział Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej, Muzeum Gdańska, Arktour WHU.