Program Przysposobienia Obronnego

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

Cel kształcenia

Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej, oraz poznanie zadań państwa, w tym sił zbrojnych, w zapewnieniu bezpieczeństwa narodowego, a także przygotowanie studentów i studentek do spełnienia przez nich powinności obronnych.

Program szczegółowy

1. Tradycje kształcenia obronnego w Polsce:

1. w okresie rozbiorów;
2. w okresie II Rzeczypospolitej Polskiej;
3. po drugiej wojnie światowej.

2. Obrona narodowa w tworzeniu bezpieczeństwa Polski:

1) pojęcie i zakres bezpieczeństwa narodowego i obrony narodowej:

• a) pojęcie bezpieczeństwa,
• b) bezpieczeństwo jako naczelna potrzeba człowieka (narodu),
• c) interesy bezpieczeństwa narodowego,
• d) wymiary bezpieczeństwa:
  • - podmiotowy (jednostkowy, narodowy, międzynarodowy),
  • - przedmiotowy (wartości, środki i narzędzia, aktywność państwa),
• e) obrona narodowa jako dziedzina bezpieczeństwa narodowego,
• f) pojęcia i istota obrony narodowej,
• g) ewolucja pojęcia i zakresu obrony narodowej;

2) konstytucyjne i ustawowe cele, zadania i obowiązki w sferze bezpieczeństwa i obrony narodowej:

• a) funkcje państwa i podmiotów prawa państwowego w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego i obrony narodowej,
• b) jedność organizacyjna systemów bezpieczeństwa narodowego i obrony narodowej,
• c) interesy bezpieczeństwa narodowego i obrony narodowej w prawie polskim,
• d) rola organów władzy w tworzeniu bezpieczeństwa narodowego i obrony narodowej,
• e) zadania i obowiązki organów władzy i administracji, przedsiębiorców i obywateli,
• f) rola organizacji pozarządowych w umacnianiu bezpieczeństwa narodowego i w obronie narodowej;

3) zagrożenia bezpieczeństwa narodowego:

• a) pojęcie i istota zagrożeń bezpieczeństwa narodowego,
• b) typologia zagrożeń,
• c) charakterystyka zagrożeń,
• d) zagrożenia globalne,
• e) zagrożenia dla Europy,
• f) zagrożenia dla Polski i narodu polskiego;

4) obrona narodowa i obrona wspólna NATO:

• a) właściwości obrony narodowej (obrona: powszechna, państwowa, ciągła i ogólna),
• b) organizacja i funkcjonowanie obrony narodowej,
• c) charakterystyka elementów funkcjonalnych obrony narodowej,
• d) obrona wspólna NATO,
• e) zasady działania NATO,
• f) zakres wspólnych przedsięwzięć obronnych,
• g) koncepcja strategiczna NATO,
• h) rola państwa - członka NATO,
• i) interesy narodowe a sojusznicze;

5) założenia strategii bezpieczeństwa narodowego:

• a) pojęcie i istota strategii bezpieczeństwa narodowego,
• b) kształtowanie się strategii bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej,
• c) cele i zasady polityki bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej,
• d) przeciwdziałanie zagrożeniom zewnętrznym i wewnętrznym bezpieczeństwa narodowego;

6) stany nadzwyczajne i gotowość obronna państwa:

• a) pojęcie i istota stanów nadzwyczajnych i gotowości obronnej państwa,
• b) stan klęski żywiołowej, stan wyjątkowy i stan wojenny - zasady wprowadzania stanów nadzwyczajnych, zasady działania organów władzy publicznej, zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela,
• c) funkcjonowanie państwa po wprowadzeniu stanów nadzwyczajnych,
• d) zarządzanie kryzysowe;

7) założenia strategii obrony narodowej:

• a) pojęcie i istota strategii obrony narodowej,
• b) cele i zasady strategii obronności Rzeczypospolitej Polskiej,
• c) system obronności państwa,
• d) rola organów władzy, sił zbrojnych i układu pozamilitarnego w systemie obronności Rzeczypospolitej Polskiej.

3. Organizacja wojskowa Polski:

1) pojęcie systemu wojskowego oraz jego misje i zadania:

• a) pojęcie wojska, jego miejsce i rola w państwie,
• b) pojęcie i struktura systemu wojskowego państwa,
• c) zadania systemu wojskowego;

2) Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej w czasie pokoju, kryzysu i wojny:

• a) podstawowa funkcja sił zbrojnych,
• b) działalność pokojowa,
• c) reagowanie w sytuacjach kryzysowych (operacje inne niż wojna),
• d) udział Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w międzynarodowych operacjach pokojowych,
• e) system mobilizacyjny sił zbrojnych,
• f) działania w operacjach sojuszniczych poza terytorium kraju i w obronie kolektywnej Polski,
• g) obowiązki państwa-gospodarza,
• h) opór na terenach okupowanych;

3) struktura organizacyjna sił zbrojnych:

• a) czynniki wpływające na kształt i możliwości sił zbrojnych,
• b) system dowodzenia,
• c) rola Sztabu Generalnego,
• d) Wojska Lądowe,
• e) Wojska Lotnicze i Obrony Powietrznej (Siły Powietrzne),
• f) Marynarka Wojenna,
• g) wojska operacyjne i terytorialny system wsparcia,
• h) rola okręgów wojskowych, wojewódzkich sztabów wojskowych, wojskowych komend uzupełnień i garnizonów,
• i) organizacja i przeznaczenie;

4) struktura organizacyjna rodzajów wojsk:

• a) ogólne zasady organizacji wojsk:
  • - związki taktyczne,
  • - oddziały i pododdziały,
• b) przeznaczenie, organizacja i podstawowe uzbrojenie wojsk pancernych, zmechanizowanych, desantowych, Żandarmerii Wojskowej, obrony terytorialnej, artylerii i obrony przeciwlotniczej, wojsk inżynieryjnych, chemicznych, łączności, komunikacji, logistyki, służby zdrowia,
• c) duszpasterstwo wojskowe;

5) służba wojskowa:

• a) rodzaje służby wojskowej (zawodowa, ochotnicza, obowiązek wojskowy obywateli - zasadnicza służba wojskowa i służba w rezerwie),
• b) organizacja funkcjonowania wojska (hierarchia, dyscyplina, porządek wojskowy, garnizon i jednostka wojskowa);

6) podstawowe pojęcia i zasady walki zbrojnej:

• a) pojęcie sztuki wojennej i jej części składowych: strategii, sztuki operacyjnej i taktyki;
• b) środki, czynniki, sposoby, rodzaje i formy walki zbrojnej,
• c) zasady sztuki wojennej;

7) współpraca cywilno-wojskowa:

• a) istota, potrzeba, formy i zakres współpracy,
• b) wojskowe wsparcie władz cywilnych i społeczeństwa - zasady i procedury,
• c) organizacja współdziałania cywilno-wojskowego.

4. Cywilna organizacja obrony narodowej:

1) misje i zadania cywilnej organizacji obrony narodowej:

• a) zarys rozwoju cywilnej części obrony narodowej,
• b) organizacja pozamilitarnej części obrony narodowej w Rzeczypospolitej Polskiej,
• c) zasady funkcjonowania i organizacji obrony cywilnej, świadczeń osobistych i rzeczowych oraz powszechnej samoobrony ludności;

2) zagrożenia:

• a) charakterystyka zagrożeń życia, mienia i środowiska,
• b) zasady oceny i analizy zagrożeń bezpośrednich ludności i zakładów pracy,
• c) podstawowe procedury postępowania wynikające z zagrożeń aktami terroryzmu biologicznego, radiacyjnego i chemicznego,
• d) monitoring zagrożeń niemilitarnych,
• e) podstawy prawne i zasady funkcjonowania społeczeństwa w czasie zagrożeń nadzwyczajnych;

3) ochrona ludności:

• a) sposoby ochrony ludności,
• b) organizacja i funkcjonowanie ochrony ludności w Polsce,
• c) zasady ochrony ludności w zakładach pracy i miejscu zamieszkania;

4) ratownictwo:

• a) krajowy system ratownictwa z uwzględnieniem przepisów prawnych,
• b) resortowe systemy ratownictwa (ogólne i specjalistyczne),
• c) społeczne (pozarządowe) systemy ratownictwa;

5) bezpieczeństwo i porządek publiczny:

• a) rola administracji publicznej w kształtowaniu bezpieczeństwa i porządku publicznego,
• b) zadania i kompetencje policji, straży miejskich (gminnych), Żandarmerii Wojskowej oraz innych służb w utrzymaniu bezpieczeństwa i porządku publicznego;

6) wsparcie cywilne sił zbrojnych:

• a) relacje i współpraca cywilno-wojskowa,
• b) zasady realizacji zadań gospodarczo-obronnych oraz świadczeń osobistych i rzeczowych,
• c) kształtowanie społecznego wsparcia sił zbrojnych;

7) organizacje pozarządowe w obronie narodowej:

• a) miejsce i zadania organizacji pozarządowych w obronie narodowej,
• b) zasady wykonywania zadań przez organizacje pozarządowe na rzecz obrony narodowej;

8) ochrona i obrona granicy państwowej, ważnych obiektów i instytucji:

• a) zasady ochrony granicy państwowej i ważnych obiektów,
• b) ochrona obiektów i dóbr niezbędnych do przetrwania ludności,
• c) ochrona dóbr kultury,
• d) ochrona instytucji i zakładów pracy,
• e) formacje ochronne;

9) zarządzanie kryzysowe w sytuacjach klęsk żywiołowych:

• a) istota i znaczenie zarządzania w sytuacjach kryzysowych,
• b) organizacja zarządzania w sytuacjach kryzysowych w Polsce,
• c) zasady i przedsięwzięcia zarządzania w sytuacjach kryzysowych (zakład pracy, gmina, powiat),
• d) zachowanie się ludzi w sytuacjach ekstremalnych.